Category Archives: ЎЗБЕК

12.07.20-ЎИҲХЖ БАЁНОТИ


Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Жамиятининг

БАЁНОТИ

 

       Гарчи мен Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Жамияти (ЎИҲХЖ)нинг оддий аъзоси бўлсамда, ташкилот раҳбарияти билан келишган ҳолда ушбу Баёнотни мен ёзмоқдаман ва унинг остида биргина менинг исми-шарифим туради. Мазкур Баёнот ЎИҲХЖнинг Ўзбекистон Халқ Ҳаракати (ЎХҲ) таркибига кириши ва унинг Прагада ўтган 2-чи Қурултойидан кейин юзага келган нохуш вазият учун тўлиқ мен айбдор эканлигимни тан олишга бағишлангандир.

 

       ЎХҲнинг Берлиндаги 1-чи Қурултойидан кейин ЎИҲХЖ раҳбарияти ташкилот хавфсизлиги масаласини биринчи ўринга қўйди ва бу ҳақда Ҳаракат раҳбариятига такрор ва такрор мурожаатлар қилди. Раҳбариятимиздан ташқари мазкур масалани мен ҳам ЎХҲ раҳбариятига қайтақайта эслатганман.

 

       ЎХҲнинг раҳбарияти бу масалада ЎИҲХЖ раҳбарлари ва мен каби оддий аъзоларига мутлақо ишончи йўқлигини унинг 2-чи Қурултойи тўлиқ намоён этди. Мазкур 2-чи Қурултой Рустам Иноятов ва Сизнинг олдингизда ҳануз ўзини бурчдор ва қарздор” деб ҳисоблаган шахсларнинг тўлиқ назорати остида ўтди. Шулардан бири айнан Прагага келган куни бир ватандошимиз билан бўлган ўзаро муносабатидаги мушкулликларининг асосий айбдори қилиб мени кўрсатди ва айнан ЎХҲнинг turkiston TV радиосига интервью берган.

 

       ЎХҲнинг баъзи раҳбарлари “Биз баъзи давлат мулозимлари билан ҳам алоқадамиз” деган гапларини бир неча марта ўқиганмиз ва эшитганмиз. Давлат мулозимларининг орасида ҳозирги давлат тузумидан норози бўлганлар борлигини мен инкор этмайман, чунки бундай инсонларни мен Ўзбекистондалигимдаёқ учратганман. Бундай инсонлар билан алоқа қилиш керак эмас, деган иддаодан мен мутлақо узоқман. Бироқ Р.Иноятов ва давлат раҳбари олдида бурчдор ва қарздор одамларни 2-Қурултойга таклиф қилиб уларга минбар беришни тушуниш ўта мушкулдир. Бу ҳолат ЎИҲХЖ ва мен каби аъзолари юзига тортилган шапалоқдир ва бу ҳолат тўлиқ менинг айбим туфайли содир бўлди.

 

       Юқоридагилардан келиб чиққан ҳолда ЎИҲХЖ бундан буён ЎХҲ таркибида қола олмаслиги ва ундан чиққанини эълон қиламан. Ушбу қарор фақат мен томонимдан эмас, балки ташкилот раҳбарлари билан келишилган ҳолда эълон этилмоқда. ЎИҲХЖнинг ЎХҲ олдида на маънавий ва на моддий қарзи ва масъулияти бор, деб ҳисоблайман.

 

Мазкур Баёнотни ёзаётиб қилган айбим учун мен ташкилотнинг истеъфога чиққан президенти Ҳазратқул Худойбердидан кечирим сўрайман ва ўз вазифасига қайтишига даъват қиламан. У мени тушунади, деган умиддаман.

Толиб Ёқубов

 

ЎИҲХЖ аъзоси, Франция.

 

20 июль 2012 йил.

12.02.04-ЎИҲХЖ БАЁНОТИ


Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Жамияти

раҳбарлари ва аъзоларининг

 

Б А Ё Н О Т И

 

Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Жамияти (ЎИҲХЖ) Ўзбекистон Халқ Ҳаракати (ЎХҲ) сафида қолиши керак.

 

ЎИҲХЖ нинг президенти Ҳазратқул Худойбердининг сўнги ойлар ичида бир неча баёнотлар бергани ва ташкилотимизни ЎХҲ дан олиб чиқиб кетишига қилаётган урунишларини мақсадга мувофиқ, деб ҳисобламаймиз.

 

Маълумки, Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Жамияти сиёсий мухолиф партиялар ва ҳаракатлар, шунингдек ташкилотларни бир мақсад сари бирлаштиришга бўлган уринишларни аввал бошиданоқ қўллаб келган ва бу ғояни илгари сурган ташкилот бўлган.

 

Шу кунларда Ҳазратқул Худойбердиевнинг эълон қилаётган ультиматуми ЎИҲХЖ аъзоларининг хоҳиш иродасини ифода этмайди.

 

Чунончи, ҳуқуқбонлик ҳаракати аъзолари ЎХҲ сафида актив фаолият кўрсатаётганлигини инобатга олинадиган бўлинса, унинг ҳаракат сафидан чиқиши бу мухолиф ҳаракат фаолиятига нисбатан ҳурматсизлик, дея баҳоланади.

 

Шундан келиб чиқиб, биз қуйида имзо чекувчи ЎИҲХЖ фаоллари ташкилотнинг ЎХҲ сафида қолишини маълум қиламиз.

 

ЎИҲХЖ нинг президенти Ҳазратқул Худойберди бу ҳаракатдан истеъфо берган бўлса, бу унинг шахсий қарори ва хоҳиши, деб ҳисоблаймиз.

 

Баҳодир Намозов, ЎИҲХЖ вицепрезиденти (Тошкент, Ўзбекистон);

Абдуҳамид Пўлатов, ЎИҲХЖ вицепрезиденти (СанктПетербург, Россия);

Насрулло Сайидов, ЎИҲХЖ аъзоси (Эдмонтон, Канада);

Тўлқин Қараев, ЎИҲХЖ аъзоси (Тимро, Швеция);

Турсинбой Ўтамуратов, ЎИҲХЖ Қорақалпоғистон Республикаси бўлими раиси (Бойси ш., Айдаҳо, АҚШ);

Зафар Мавлонов, ЎИҲХЖ аъзоси (Утрехт, Голландия);

Толиб Ёқубов, ЎИҲХЖ аъзоси ва президент маслаҳатчиси (Анже, Франция).

 

4 февраль, 2012 йил

“ЭШАК ЕМИ” ТОШДИРАДИГАН ТУЗУМ


Толиб ЁҚУБ

 

Ушбу мақоламда мен “демократия” сўзини биринчи ва охирги марта ишлатаман, чунки чет элларда яшаётган ва ҳар бир нарса, ҳодиса ва нуқтаи-назарни ислом дини лупаси [Лупа – нарса, тасвир ва расмни катталаштириб кўрсатадиган оптик асбоб] остида тахлил қиладиган баъзи ватандошларимизнинг баданига мазкур сўзни ўқигандаёқ “эшак еми” тошади. Агар мақолани ёзиш давомида мазкур сўзни ёзишга эҳтиёж сезсам, мен уни “ҳалиги сўз” ёки “ҳалиги тузум” дея ёзиб кетавераман. Табиий, ўша ватандошларнинг баданига “эшак еми”ни ҳуда-беҳудага тошдирмаслик учун, албатта. Мени мазкур мақолани ёзишга ундаган нарса яқинда Францияга келиб кетган қизим Озоданинг менга берган бир саволи бўлди. Озода уйимизга кириб келганда қоронғулик тушган эди. Эртаси куни эрталаб шаҳарни айлангани чиқдик. Бир кафеда чой ичиб ўтирганимизда Озода ажабланиб: “Дада, шаҳарларингда милиция кўринмайди-я” дея сўради. Мен тушунтирдим: Continue reading

КАСАЛ ТЕККАН ЖАМИЯТ


Толиб ЁҚУБ

ҚОНУН УСТУВОРЛИГИ

КАСАЛ ТЕККАН ЖАМИЯТ

Қонун устувор бўлмаган давлатда жамият сўзсиз оғир касалликга дучор бўлади – давлат идораларидаги коррупция, порахўрлик, таъмагирлик ва бошқа ижтимоий иллатлар касалликнинг мана-ман деган белгиларидир. «Томчи тошни кемиради” дея айтиб ўтишган зукко донолар. Томчининг тошни кемириши кўзга кўринмас жараён бўлганидек, ижтимоий иллатлар ҳам жамият ва давлатни кемириши деярли сезиларсиз, кўзга кўринмас жараёндир. Бу жараённи сезган ва тушунганлар ҳам бўлади, бироқ сезмаганлар сони жамиятда кўпроқ бўлгани сабабли ҳамма бунга ўрганиб қолади. Бундай жамиятни мутахассислар касал теккан жамият дейишади. Қишлоғимизда бир ўта камбағал оила бор эди. Оиланинг бу ҳолатини ҳар куни юзлаб одамлар кўрарди, бироқ бирортасининг ҳаёлига “Нега бу оила ўта хароб аҳволда яшайди?” деган фикр келмас эди – одамлар ўрганиб қолишган эди! Continue reading

ЎҒРИНИНГ  ЧЕМПИОНГА  АЙЛАНИШИ


Толиб ЁҚУБ

Мен Болгариянинг пойтахти Софияга икки марта борганман. Офиси Австриянинг Вена шаҳрида бўлган Инсон Ҳуқуқлари Халқаро Хельсинки Федерацияси (ХХФ)га аъзо бўлган Болгария Инсон Ҳуқуқлари Комитети (БИҲК) ўзининг йиллик мажлисларига мени меҳмон-кузатувчи сифатида икки марта таклиф қилган эди. Бир сафар БИҲКнинг офисидаги китоблар орасида ўрта масофаларга югуриш бўйича бир неча марта Болгария чемпиони бўлган, кейинчалик спорт журналистикаси соҳасида кўп мақолалар ва китоблар ёзган бир журналистнинг рус тилида ёзилган чоғроққина бир китоби менинг диққатимни ўзига тортди – китобнинг 1-2 саҳифасини ўқигач, у мени шу қадар ўзига мафтун этди-ки, мен уни бир ўтиришда ўқиб тугатдим. Китобнинг номини аниқ эслай олмайман, алас-алас эслашимча унинг номи »Менинг ўғри чемпион укагинам»га яқин эди. Continue reading

СУНЪИЙ ИҚТИДОР (ИНТЕЛЛЕКТ)


Толиб ЁҚУБSham ko`targan ko`r

    9 декабрьда Озодлик Радиоси рус хизматининг сайтида Радио мухбири асл польшалик, бироқ Буюкбританиянинг Кембриж университетида ишлайдиган ёш бир олим билан уюштирган интервьюсини ўқидим. Интервью сунъий иқтидор (интеллект)га бағишланган экан. Сунъий интеллект нима? Маълум-ки, жонли мавжудодлар орасида фақат инсон юксак интеллектга эга – бу ақл, идрок, жонли тил, информацияни излаб топиш, уни ўқиш, кўриш, эшитиш, қайта ишлаш ва узатиш (бошқалар билан »баҳам кўриш»)дир. Continue reading

ЯНА МИЛЛИЙ ИСМ-ШАРИФЛАР ҲАҚИДАA


Толиб ЁҚУБОВ

Толиб ЁҚУБОВ

Толиб ЁҚУБ

(Ташаббус)

    Чор Россияси ва СССР пайтида Марказий Осиёда, хусусан ҳозирги Ўзбекистонда, руслаштириш сиёсати олиб борилгани ҳақида минглаб мақолалар ёзилди, турли анжуманларда гапирилди, мустақиллик йилларида мазкур сиёсат оқибатларини йўқотишга чақириқлар бўлди. Ўзбекистон 25 йилдан бери мустақиллик шароитида яшамоқда. Нима ўзгарди? Афсус, ҳеч нарса ўзгарган эмас! Ўша-ўша эски ҳаммом, эски тос! Эски тослардан бири исм-шарифларимизда русча »ов», »ев», »ова», »ева», »вич» ва »на» қўшимчаларнинг ҳанузгача сақланиб қолаётганидир. Continue reading

ТАҚИҚЛАНГАН ТАШКИЛОТ


Tolib Yoqubov-2Толиб ЁҚУБ

ҚАНАҚА  ТАШКИЛОТ  ТАҚИҚЛАНГАН  ҲИСОБЛАНАДИ?

2016 йил 21 октябрьда Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ва Президент вазифасини вақтинчалик бажарувчи Шавкат Мирзиёев »Суд-ҳуқуқ тизимини давомли ислоҳ қилиш, фуқаролар ҳуқуқи ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш чора-тадбирлари ҳақида»ги фармонга имзо чекди. Айтилишича, мазкур фармон суд-ҳуқуқ тизимини давомли демократиялаштириш ва либераллаштириш, суд, ҳуқуқ-тартибот ва назорат органлари фаолиятининг самарадорлигини ошириш, аҳолининг одил судга ишончини ошириш, қонун устиворлигини таъминлаш ва жамиятда қонунчиликни мустаҳкамлаш мақсадида қабул қилинган. Авваломбор айтиб ўтиш керак-ки, Ислом Каримов пайтида худди шу тахлитда ёзилган фармонлар ўнлаб марта қабул қилинган. Ўша фармонлардаги »давомли ислоҳ қилиш», »демократиялаштириш», »либераллаштириш», »самарадорлигини ошириш», »аҳоли ишончини ошириш», »қонун устиворлигини таъминлаш», »қонунчиликни мустаҳкамлаш» каби сохта ваъдаларлардаги »…иш» ва »…аш»лардан олдин »чуқур» сўзи ишлатиларди. Бироқ, … мазкур фармонлар ҳаётга татбиқ этилганини халқ кўргани ҳам, эшитгани ҳам йўқ! 2016 йил 21 октябрьда имзоланган фармон Каримов имзолаган фармонларга деярли ҳасан-ҳусандай ўхшашлиги унинг тақдирини ҳам Каримов фармонлари тақдирига ўхшатмасмикин? Илоҳо, ўхшатмасин! Continue reading

ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЯНГИ РАҲБАРЛАРИ ДИҚҚАТИГА


maxresdefaultёҳуд

ИСЛОМ КАРИМОВ МЕРОСИ – КОММУНИСТИК ТУЗУМ ВА АТАМАЛАРДАН

ВОЗ КЕЧИШ ВАҚТИ КЕЛДИ

Толиб ЁҚУБОВ

(Тарих ва Таклиф)

7-қисм

Ўзбекистоннинг посткаримов раҳбарлари ёзаётган мақолаларим учун (олдинги олтитаси Фейсбукка қўйилган)

мендан хафа бўлишадими-йўқми, билмайман, лекин атрофга жиддий назар билан қараган ҳар қандай инсон Ислом

Каримовдан оғир мерос қолганини кўра олади – бу коммунистик меросдир. Ҳамма соҳада! Сиёсатда ҳам, иқтисодда ҳам,

ижтимоий ҳаётда ҳам, маданиятда ҳам … Бу меросдан қутулиш бир-икки йилнинг иши эмас – коммунистик менталитет

(зеҳният)дан қутулиш, раҳбарлар ва аҳолида тубдан янги менталитет шакллантиришнинг ўзи бўлмайди. Continue reading

ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЯНГИ РАҲБАРЛАРИ ДИҚҚАТИГА


Кўп соҳаларда Ислом Каримов юргазган сиёсат дунё жамоатчилигининг олдида шарманда бўлди, бироқ энг катта шармандалик миллий валюта (сўм)ни конвертациясида юзага келди. 90-чи йиллар бошида мен бир мақоламда мустақилликни мустаҳкамлаш учун Ўзбекистон ҳукумати уч соҳада Россияга қарам бўлмаслиги: 1) имкон қадар тезроқ Россия рублидан ўзга ўзининг миллий валютасини шакллантириш… Continue reading


          

Tolib YOQUBOV

Tolib YOQUBOV

     Толиб ЁҚУБОВ

ХАЛҚ  ВА  ҲУКУМАТ  

 

                Қонун асосида бошқариладиган ҳар қандай давлатнинг Асосий Қонуни халқ намоёнда (депутат)ларидан иборат Парламент халқ номидан қабул қилган Конституция ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси шундай давлатларнинг бири. Унинг Конституциясининг муқаддима (преамбула)си қуйида келтирилган.

 

Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси

(1992 йил 15 декабрь)

МУҚАДДИМА

Ўзбекистон халқи:

(1) инсон ҳуқуқларига ва давлат суверенитети ғояларига содиқлигини тантанали равишда эълон қилиб,

(2) ҳозирги ва келажак авлодлар олдидаги юксак масъулиятини англаган ҳолда,

(3) ўзбек давлатчилиги ривожининг тарихий тажрибасига таяниб,

(4) демократия ва ижтимоий адолатга садоқатини намоён қилиб, Continue reading

ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЯНГИ РАҲБАРЛАРИ ДИҚҚАТИГА


Tolib YOQUBOV

Tolib YOQUBOV

Толиб ЁҚУБОВ

ЎЗБЕКИСТОННИНГ  ЯНГИ  РАҲБАРЛАРИ  ДИҚҚАТИГА

ёҳуд

ИСЛОМ  КАРИМОВ  МЕРОСИ – КОММУНИСТИК  ТУЗУМ  ВА  АТАМАЛАРДАН

ВОЗ  КЕЧИШ  ВАҚТИ  КЕЛДИ

(Тарих ва Таклиф)

1-қисм

Ислом Каримов 1989 йил июнида СССР Компартияси Сиёсий бюроси томонидан Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси (ЎзССР)нинг давлат раҳбари этиб тайинланганда ўзбек тилини мутлақо билмас эди.
Continue reading

МУРОЖААТНОМА


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ БОШ ВАЗИРИ

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ ВАКОЛАТЛАРИНИ ВАҚТИНЧА БАЖАРУВЧИ

МИРЗИЁЕВ ШАВКАТ МИРОМОНОВИЧга

 

ФРАНЦИЯ РЕСПУБЛИКАСИДА ЯШОВЧИ

Толиб ЁҚУБОВнинг

——————————————–

16, rue Marcel Pajotin, Angers, 49000, France

 

МУРОЖААТНОМАСИ

 

Муҳтарам Шавкат Миромонович!

Мен қатор йиллар давомида, Сиз аввал Жиззаз ва Самарқанд вилоятларида ҳоким, кейин эса Ўзбекистон Республикаси Бош вазири лавозимларида ишлаган пайтингизда, Сизнинг ашаддий танқидчиларингиздан бири бўлганимни тан олган ҳолда, ўз мақолаларимни ёлғон фактлар ва миш-мишларга таяниб ёзмаганимни, иш ва ҳуқуқбонлик фаолиятим даврида ҳеч бир жиноят ёки қонунбузарлик содир этмаганимни айтиб ўтмоқчиман. Мен салкам 30 йил Низомий номли Тошкент давлат педагогика институтининг Continue reading

ТУРСУНБОЙ ЎТАМУРАТОВ


Tursunboy O`tamurodov    30 сентябрьда қорақалпоғистонлик ҳуқуқбон, Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари Жамиятининг 2000 йилдан бери аъзоси Турсунбой Ўтамуратовнинг АҚШда, Бойси шаҳрида сирли ўлим топганига 4 йил тўлади. Мен Турсунбойнинг ҳаёт йўлини, унинг инсонларга муносабатини, уларга беғараз ёрдам қўлини чўзганини анча яхши биламан. Турсунбойдек инсонлар унутилмаслиги керак, деган мақсадда мен ушбу мақолани ёзмоқдаман. Continue reading

НАҒЗИ  ТЎҚ  ХАЛҚ


Tolib YoqubovТолиб ЁҚУБОВ

    Жиззахликлар шевасида »нағзи тўқ инсон» деган ибора бор, бироқ мен »нағзи тўқ» иборсини бошқа бир ўхшаш ибора билан ифода эта олмайман. Мен бу иборани одамлар оғзидан кўп маротаба эшитганим ва бу ибора кимга қарата айтилган бўлса, ўша одамларни яхши таниганим учун мазкур ибора инсон энг яхши ҳислатларга эга эканини англатишини тушунган эдим. Шундай қилиб, ҳикоямнинг давомида »НТИ», »НТХ», »НТД» қисқартмалар мос равишда »нағзи тўқ инсон», »нағзи тўқ халқ» ва »нағзи тўқ давлат» ибораларини билдиради. Ҳикоямни »нағзи тўқ инсон»нинг кимлиги, унинг табиати қандай эканлигини тушунтиришдан бошлайман. Continue reading

ИҚТИДОР (ТАЛАНТ) БЎЙИЧА ЎЗБЕКЛАР ҲЕЧ КИМДАН ОРТДА ЭМАС


Tolib Yoqubov-2Толиб ЁҚУБОВ

Биз яшаётган Angers шаҳрининг энг нуфузли лицейларидан бирининг 1-курсида ўқиётган неварам Донохон ўқишнинг ярим йиллик натижасига кўра аълочи сифатида тан олинди, шаҳар мэрияси эса унга 800 евро мукофот пули берди. Continue reading

ИНСОНИЯТ ДУШМАНЛАРИ


  Tolib YoqubovТолиб  ЁҚУБОВ

Инсониятнинг учта душмани бор:

–  ўзи,

–  вирус ва микроб деб аталувчи, кўзга кўринмас микроскопик мавжудотлар, эса –  табиий офатлардир. Учаласи ҳам инсониятга ўта шафқатсиз душман. Continue reading

ҚОНУН ВА МАФИЯ : Ўзбекистонда қайси бири зўр?


MafiaТолиб ЁҚУБОВ

Мана бу хабарни мен “Озодлик” Радиоси сайтида ўқидим: (Парча):

“Бу иш юзасидан бораётган терговга яқин Озодлик манбасига кўра, ўлдирилган Жаҳондор Марғилонда ўз тенгқурлари орасида “кўча боласи” сифатида танилган, қамоқдан жорий йил бошроғида чиққан. Бу манбанинг айтишича, 30 ёшли бу йигит бир неча йил аввал ҳам “криминал жанжалда” қатнашган, натижада фарғоналик бир йигит ҳалок бўлган. Жаҳондорга ўша ишда 19 йиллик қамоқ беришди. Уч-тўрт йил ўтириб, шу йил озодликка чиққан эди. Унинг ўлдирилишига сабаб бўлган жанжал Жаҳондор билан “Ўрам” чойхонаси эгасининг ўғли ўртасида чиққан”. (Парча тугади).

Парчадан ушбу нарсани англаш мумкин:

“Кўча боласи” Жаҳондор (Холматов) бир неча йил илгари “криминал жанжалда” иштирок этган, мазкур жанжалда бир йигит ўлган, Жаҳондор эса 19 йилга қамалган, 2015 йил бошларида қамоқдан чиққан.

“Кўча боласи” –  криминал (жиноят) оламида “кўча безориси”ни билдиради, яъни у, оддий тилда айтганда, “текканга тегиб, тегмаганга кесак отиб юрадиган инсон”дир. Бу “кўча боласи” юқорида айтилган криминал жанжал туфайли 19 йилга қамалган бўлса, у ўлдирилган йигитнинг қотили эканини англаш қийин эмас. Шу жойда табиий савол туғилади: Жаҳондор қамоқда қанча вақт ўтирган? 19 йил эмас, албатта! Чунки ўзи ўлдирилганда 30 ёшда бўлган. 10 йил ҳам ўтирган эмас! Чунки қамоқхонадан чиққанига ярим йил бўлганини ҳисобга олсак, у одам ўлдирган пайтда нари борса 19 ёшдаги ўспирин бола бўлади. Бунга ишониш қийин –  ишониш учун Ўзбекистон “одил” суди ва қамоқхоналари нималигини мутлақо билмаслик керак!

Шундай қилиб, юқоридаги англашувдан яна бир нарсани англаса бўлади: Ўзбекистон қамоқхоналаридан одам ўлдириб 19 йилга қамалган одам кўпи билан 5-6 йилда, ҳа майли, 7-8 йилда озодликка чиқарилиши мумкин экан!

Ҳар қандай ақли расо инсон ўз-ўзига “Қандай қилиб одам ўлдириб 19 йилга қамалган одам Ўзбекистон қамоқхонасидан шунчалик тез чиқиб кета олади? Шунчалик тез озодликка чиқарилиши учун қотилнинг ўзи ва унинг ота-онаси ёки ёру-биродарлари қандай омиллардан фойдаланган бўлишлари мумкин?” деган саволларни беришга ҳақли. Қонунлар шундаймикин? Йўқ! Бирорта қонунда одам ўлдириб катта муддатга қамалган одамни қисқа муддатда қамоқдан озод этиб юбориш йўли кўрсатилмаган. Жиноят оламининг “браток”лари ўз “браток”ини қутқариш учун Қамоқхоналар Бош Бошқармаси (ҚББ) бошлиқлари, прокурорлар ва юқори лавозимли милиция ходимларига босим ўтказдимикин? Ёки орада пул ўйнаганмикин? Бу икки ҳол ҳақиқатга яқинроқ. Коррупция ва порахўрлик ҳакалак отиб кетган мамлакатда бундай нарсалар оддий ҳолга айланади. Одатда, жиноят оламининг пули “общак” деб аталувчи кассада тўпланади. “Общак”да бениҳоя катта пул тўпланади ва унинг катта қисмидан “браток”ларни қамоқдан чиқариб олиш учун пора сифатида фойдаланилади. Бир мисол. Бухоро вилояти, Қизилтепа шаҳарчасидаги УЯ 64/25 қамоқхонаси маҳбуси, россиялик “вор в законе” Борис Левин “общак” эгаси бўлиб, қамоқдан чиққач, Россияга кетади. Ватанига кетишдан олдин у сақлаб бериш учун “общак”ни Бухоро вилояти ИИБ бошлиғи полковник Х.Мирзараҳимовга топшириб кетади. Бироқ россиялик “браток”лар Б.Левиндан “общак”ни олиб келишни талаб қилишади. Б.Левин Бухорога келади. Бироқ “общак”ни Мирзараҳимов ҚББ бошлиқлари билан бўлишиб олишган бўлади. Б.Левин уни “браток”лар ҳукмига топширишини айтади. Қўрқиб кетган Мирзараҳимов милиция нарядини юбориб Б.Левинни қамоққа олади ва УЯ 64-25 зонасида ўлдиртириб юборади. (Тамом). [Бу ҳақдаги тўлиқ маълумотни мен ФЕЙСБУК саҳифамда келтирганман].

Ўзбекистон қамоқхоналари тизимида, кўринмас тарзда, баҳайбат миқдорда пул айланади. Бу пулларнинг катта қисми “общак” кўринишида бўлиб, у қамоқда сақланаётган жиноят оламининг одамларини қамоқдан чиқариб олишга сарфланади. Мазкур пулларнинг бир қисми амнистия билан боғлиқ бўлиб, маҳбусни амнистияга тушириш учун унинг яқинларидан пул талаб қилинади. Шунинг учун ҳам амнистия эълон қилинганда озодликка биринчи навбатда жиноят оламининг вакиллари, ўғрилар, порахўрлар ва ноқонуний йўллар билан бойиб кетган кимсалар чиқишади. Айланаётган пулларнинг учинчи қисми қамоқхоналар таъминоти билан боғлиқ –  давлат бюджетидан барча қамоқхоналар, тергов изоляторлари ва ҳибс этилганларни вақтинчалик сақлаш изоляторларига озиқ-овқат, кийим-кечак ва бошқа эҳтиёжлар учун маблағ ажратилади. Бироқ бу маблағнинг учдан бири (1/3) ҳам маҳбусларга етиб бормайди –  улар шерикчилик қилувчи одамлар ва корхоналарга сотилади. Мамлакатдаги қамоқхоналар тизими Ўзбекистонда ҳукм сураётган сиёсий тузумнинг юзидир –  зулм ва истибдод, коррупция ва порахўрлик, ёлғон ва қалбакилик иккаласида ҳам бирхил. ХУЛОСА: Одам ўлдириб 19 йилга қамалган марғилонлик Жаҳондор Холматовнинг 7-8 йилда қамоқдан озод этилганига ажабланмаса ҳам бўлади!

Мен буларни нега ёзаяпман? Мен Жаҳондор Холматов ҳақида ўқиб ўйланиб қолдим ва турли саволлар гирдобига тушдим. Нега 12 йилга қамалган Ўзбекистон Олий Мажлиси депутати Мурод Жўраев 21 йилдан бери қамоқда ўтирибди? Нега иқтисод фанлари доктори, профессор, иқтисод бўйича 300 дан кўп китоблар, монографиялар ва мақолалар ёзган, Ўзбекистонда биринчи марта хусусий банк ташкил этган Рустам Усмонов 17 йилдан бери қамоқ дарвозасидан озодликка чиққан эмас? Нега 1993 йилда судланган Ўзбекистон Олий Мажлиси депутати, йирик бизнесмен Самандар Қўқонов ҳанузгача, 22 йилдан бери, қамоқда қолмоқда? Нега наманганлик Ҳакимжон Сатимов қамоқхонада сақланаётганига 23 йилдан ошган бўлса-да, ҳамон озодлик юзини кўрмаяпти? Нега журналист Муҳаммад Бекжон 16 йилдан буён қамоқдан чиқарилмаган? Нега мутлақо айбсиз Азам Фармонов 9,5 йилдан бери ноқонуний қамоқда ушланиб турилибди? Бу одамларнинг бирортаси одам ўлдирган эмас! Уларнинг бирортаси кўчада “разборщик”лик қилган эмас! Уларнинг ягона “айби” барча ривожланган ва маданийлашган мамлакатларда йўлга қўйилган сиёсий ва ҳуқуқбонлик кураши орқали Ўзбекистонда давлат бошига келган коммунистик тузумни демократик тузум билан алмаштириш бўлган, холос! Одам ўлдириб қамалган ва тез орада озодликка чиқарилган Жаҳондор Холматовнинг нимаси ҳукуматга ёққан экан?

ЖАВОБ  ОЙДИН:  Ўзбекистонни 1990 йилдан бошлаб қонхўр ва очкўз собиқ коммунистик мафия бошқармоқда!! Мафия учун, совет давридагидек, давлат қонунлари чақачалик аҳамиятга эга эмас, у 1) унинг башарасини очувчи ҳар қандай танқидга чидамсизлик билан қарайди, 2) жамиятда ўзига рақиб, айниқса сиёсий рақиб одамлар бўлишини истамайди, 3) ҳар қадамда уларнинг овозини ўчиришга ҳаракат қилади, 4) уларни ўз югурдакларига калтаклатади, қамайди, ўлдиради. Коммунистик мафияга қарши курашган одамлар бўлганми? Бўлган, албатта! Шулардан бири Мурод Жўраевдир. Мен М.Жўраевни яхши танийман, 1989 йили мен унинг уйига икки марта борганман –  у ўша пайтда Муборак шаҳар ижроқўмининг раиси эди. Раиснинг ҳовли-жойи ўта камтар ва фақирона ахволда эди. Сўҳбат чоғида у шаҳарни ўзиники қилиб барча иқтисодий объектларни эгаллаб олган коммунистларга қарши курашиш катта қийинчиликларга дуч келаётганини гапирди [у пайтда “мафия” сўзи деярли ишлатилмас эди]. “Коммунистлар кучишлатар тизимини ҳам эгаллашганига қарамай биз иқтисодни халқ томон буришга ҳаракат қилаяпмиз” –  деди у. М.Жўраевнинг инқилобий қадамларидан бири шундай иборат бўлди-ки, у шаҳар депутатлари кенгашининг қарори билан Муборак шаҳар коммунистик партияси бўлими фаолиятига чек қўйди. Нега инқилобий қадам? Эътибор қилинг, бу воқеа 1989 йилда, совет даврида, мустақилликдан ҳали гап ҳам бўлмаган пайтда юз берган эди. Бу инқилобий қадам Ўзбекистон тарихида БИРИНЧИ ва ОХИРГИ қадам бўлди. Айни пайтда И.Каримов Қашқадарё вилоят компартиясининг 1-чи котиби, ҳозирги терминология тилида айтган, вилоят ҳокими эди. Коммунистик бошқарув қон-қонига сингган И.Каримов учун М.Жўраевнинг бу қадами бошига гурзи билан ургандай из қолдирди. Бу –  сиёсий гурзи эди.

Сал фурсат ўтмай бири мамлакатга президент (1990 йил), иккинчиси эса Олий Кенгашга депутат бўлди (1989 йил). Президент ўзини тарбиялаган компартиядан воз кечди ва унинг ўрнида тузилган Ўзбекистон Халқ-демократик партиясига бош бўлди, иккинчиси эса 1990 йилда тузилган “Эрк” демократик партиясига аъзо бўлди ва унинг етакчиларидан бирига айланди. 1992 йилдан бошлаб Ўзбекистонда сиёсий мухолифатга қарши қатағон бошланди –  сиёсий мухолифат ўз кураш фаолиятини Олмаота (Қозоғистон), Москва, Киев ва Истамбул (Туркия)га кўчирди. “Эрк” газетасини Олмаотада чиқараётган М.Жўраев 1994 йилда Қозоғистон махсус хизматлари ёрдамида Ўзбекистонга тутиб берилди. М.Жўраевнинг фаолияти сиёсий кураш эди, холос. Сиёсий курашнинг бундай йўлидан И.Каримовнинг жонажон коммунистик доҳийси В.Ульянов (Ленин) ҳам ижобий фойдаланган –  у ҳам Россиядан ташқарида яшаб коммунистларнинг “Искра” газетасини нашр этиш, уни Россияга жўнатиш ва тарқатишни бошқарган. М.Жўраевнинг “айби” шу, холос –  яна такрорлайман: у Жаҳондор Холматов каби одам ўлдирган эмас, кўчада “разборщик”лик қилган эмас!

Иқтисод фанлари доктори Рустам Усмонов ҳам одам ўлдирган эмас, кўчада “разборщик”лик қилган эмас. Унинг “айби” нимадан иборат бўлган?  Унинг “айби” шундан иборат бўлган-ки, у иқтисод бўйича И.Каримовдан бир калла юқори бўлган –  ҳокимият тепасига келган пайтда И.Каримов мажбурий меҳнатга асосланган коммунистик иқтисод (саноатда: завод, фабрика ва бошқа корхоналар давлатники, қишлоқ хўжалигида: ер колхоз ва совхозлар давлатники)ни билган бўлса, Р.Усмонов тараққиётнинг асосини эркин иқтисод ва хусусий мулкчилик ташкил этишини тушунган олим бўлган! Фарқ –  ер билан осмонча! Бири давлатни “бошқараяпти”, иккинчиси “Жаслиқ” қамоқхонасида ўтирибди! Бири умрида одамга ҳатто қўл кўтармаган, иккинчиси минглаб одамларнинг бошини еган! Ўзбекистон халқ депутати Самандар Қўқонов одам ўлдирганми? ЙЎҚ! У йирик бизнесмен ва айни пайтда “Эрк” партиясининг аъзоси бўлган, холос. Ўзбекистон “одил” суди томонидан унга қўйилган айбловлардан бири “Эрк” партияси эҳтиёжлари учун маблағ ажратгани айтилади. Сиёсий кураш олиб бораётган партиялар фаолиятини рағбатлантириш мақсадида бизнесменлар томонидан молиявий грантлар ажратиш демократик дунёда ҳар қадамда учрайди. Террористик гуруҳлар тузиш, банклар ва бой хонадонларга босқинчилик ҳужумларини уюштириш, пул ташувчи фургон ва вагонларни талаш билан РСДРПнинг кассасини тўлдириш коммунист-большевиклар Ленин ва Сталин даврида бўлган –  буни Ўзбекистон компартиясининг 1-чи котиби лавозимида ишлаган И.Каримов жуда яхши билади.

Совет ва Ўзбекистон қамоқхоналарида энг узоқ муддат ўтирган одам Аҳмаджон Одилов десак, Ўзбекистон қамоқхоналарида энг узоқ муддат ўтирган инсон наманганлик Ҳакимжон Сатимов бўлса керак, деб ўйлайман –  у 1992 йилнинг мартида қамалган! Кўз олдингизга келтираяпсизми –  унинг қамалганига 23,5 йил бўлди. Бир новқирон йигитнинг умри! Ҳ.Сатимов Наманганда, адашмасам, 1990 йилда тузилган “Адолат” ташкилотининг раҳбари бўлган. Ўша пайтлари Наманган совет даврининг ижтимоий иллатлари (ўғрилик, порахўрлик, босқинчилик, фоҳишабозлик ва ҳоказо) кенг қулоч ёзган регионларидан бири эди. Табиий, ўша пайтларда республикада демократик тартиб ўрнатиш ҳақида оддий гап-сўз ҳам йўқ бўлса-да, бироқ жамият катта тезликда тушкунлик ва таназзул томон кетаётганини одамлар сезар ва бу муаммони муҳокама қилар эди. Сиёсий майдонга “Бирлик” Халқ Ҳаракати чиққач эса демократия ҳақидаги гап-сўзлар республика бўйлаб кенг тарқала бошлади. Ижтимоий иллатларга қарши кураш масаласига ислом дини нуқтаи-назаридан ёндошган одамлар ҳам Наманганда кам эмас эди. Тез орада “Адолат”дан Тоҳир Йўлдошев бошчилигида “Ислом лашкарлари” ташкилоти ажралиб чиқди. “Адолат”чилар тузилгандан то 1992 йил мартигача маҳаллий милиция билан биргаликда ишлади –  ҳар кеча “адолат”чилар милиция ходимлари билан шаҳар бўйлаб патрульлик қилишар, ўғри, хусусан машина ўғрилари, фоҳишахоналар ва қиморбозлар масканлари одамларини тутишар эди. Мен 1992 йил март ойида Наманган педагогика институтига борганимда шаҳар тамоман ўзгарганига гувоҳ бўлдим –  машиналар қулфланмай кўчаларда турар, сутканинг исталган пайтида одамлар шаҳарда бемалол юрар ва ҳеч қандай босқинчиликка учрамас экан. “Бизда ўғрилар қолмади, ҳаммаси бошқа вилоятларга қочиб кетишди” дейишди наманганлик танишларим менинг ҳайратимни кўриб.

Ҳ.Сатимов ва Т.Йўлдошев тарафдорлари орасида Ўзбекистоннинг келажак сиёсий тузилиши (ҳолати) ҳақида жиддий келишмовчилик юзага чиққан –  Т.Йўлдошев тарафдорлари Ўзбекистон келажагини исломий давлат билан боғлашган ва бу фикрда қатъий туришган. 1991 йил декабрь ойи бошида И.Каримов Наманганга сайловолди сафарига борганда Т.Йўлдошев тарафдорлари уни учрашувга таклиф этишган, бироқ аввал учрашувга розилик билдирган И.Каримов уларни алдаб Тошкентга учиб кетади. Бундан ғазабланган оломон шаҳар кенгаши биносини ишғол қилишади ва И.Каримов келмагунча бинодан чиқмасликларини эълон қилишади. Интернетда кенг тарқалган видеони катта кўпчилик яхши эслайди –  бино залида митинг кетаяпти, микрофон олдида Т.Йўлдошев типпа-тик ҳолда нутқ сўзламоқда, унинг ёнида ерда (полда) чўккалаб И.Каримов, И.Жўрабеков ва бошқа мулозимлар ўтиришибди. Т.Йўлдошев ўз нутқида И.Каримов олдига қатор шартлар қўяди, асосий талаб эса у президент бўлиб сайланса Ўзбекистонни исломий давлат деб эълон қилиши лозимлиги бўлган! Ана, шармандалик! И.Каримовни шарманда қилган ўша митингда Ҳ.Сатимов қатнашганми? Йўқ, қатнашмаган! Ҳ.Сатимов ва Т.Йўлдошев орасида принципиал келишмовчилик кузатилган пайтда “адолат”чилар бошлиғининг “Ислом лашкарлари” бошлиғи уюштирган митингга бориши мутлақо ўринсиз бўлар эди.

Ўша кезларда Наманганда жиноят устида ушланган одамларни судсиз-сўроқсиз таҳқирлаш, сазойи қилиш, симёғочга боғлаб дарралаш ва бошқа ноқонуний жазолашлар бўлганми? БЎЛГАН! Бироқ бундай жазоларни ислом қадриятларини қўллаш ниқоби остида “Ислом лашкарлари” гуруҳи амалга оширган. Аслида ўша пайтларда қонуннинг ўзи бўлмаган, тўғрироғи, давлат қонунларига на давлат мулозимлари ва на жиноят оламига қарши курашга отланган “Ислом лашкарлари” каби гуруҳлар амал қилишган –  давр шундай бўлган. Ҳ.Сатимов раҳбарлигининг  асл моҳияти шундан иборат бўлган-ки, у “адолат”чиларни бундай қабиҳ ҳаракатлардан тўхтатган. Т.Йўлдошев Афғонистонда тузган “Ўзбекистон Исломий Ҳаракати” (ЎИҲ) ўз сафларида бўлган, бироқ шўбҳа остига тушган одамларни қўйни сўйгандай буғизлаганларини акслантирган фотосуратлар интернетдан кенг тарқади –  бундай ёвузликлар олдида Наманганда қилинган дарралашлар, сазойи қилишлар ва бошқа амаллар нима! Ҳ.Сатимов суд қилинганми-йўқми, суд қилинган бўлса, суднинг биринчи инстанцияси унга қанча жазо муддати белгилагани ҳақида менда маълумот йўқ. Бироқ у йигирма уч ярим (23,5) йилдан бери қамоқда ўтирибди. У Жаҳондор Холматов каби одам ўлдирган ёки Т.Йўлдошев каби қўлига қурол олиб И.Каримов режимига қарши курашган эмас. Нега, ундайда, у ҳанузгача қамоқда қолмоқда? И.Каримов нимадан қўрқаяпти?

Мен узоқ йиллар ноҳақдан Россия қамоқхоналарида ўтирган бир одамни биламан. У қамоқдан чиққач, ўлганига қадар қамоқхонада ўтказган ҳаёти ва азоблари ҳақида бирор одамга бирорта ҳам сўз айтмаган. Унинг ўғлининг айтишича, отаси ҳар куни яширинча қамоқда ўтказган кунлари ҳақида ёзар, барча ёзувлари эса бир неча китоб бўлишга татир экан. Ўғли отасининг қолдирган маълумотлари асосида Россия раҳбарлари, хусусан Жазони Ижро Этиш Федерал Хизмати (ЖИЭФХ, русчаси ФСИН – Федеральная Служба Исполнения Наказаний) раҳбарларини Гаага Халқаро Жиноий судига тортиш мақсади борлигини айтди. Бу –  табиий, чунки бундай зулмлар инсониятга қарши жиноятлар туркумига киради. Ҳ.Сатимов, С.Қўқонов, М.Жўраев, Р.Усмонов, М.Бекжон ва қамоқхоналарда узоқ йиллар ўтирган бошқа маҳбуслар озодликка чиқишса, ўзлари бўлмаса-да, уларнинг болалари юқорида айтилган рус маҳбуси ўғлининг йўлини танлашлари мумкинми? МУМКИН! Ҳозир бу муаммо эмас! Буюк рус ёзувчиси А.И.Солженицинни СССР раҳбарлари нега чет элга бадарға қилишди? А.Солженицин СССР қамоқхоналарида кўп йиллар ўтириб чиққач, ўзининг машҳур “Архипелаг ГУЛАГ” [Изоҳ: ГУЛАГ – Главное управление лагерей (Қамоқхоналар бош бошқармаси)] асарини ёзди. Бироқ бу асар СССР раҳбарларининг ўтакасини ёриб юборди ва у СССР да тақиқланди. Ўртоқ Каримов нимадан қўрқаётгани муҳтарам ўқувчига тушунарли бўлса керак!

Мен мақола номини “ҚОНУН  ВА  МАФИЯ –  Ўзбекистонда қайси бири зўр?” дея  атадим. Зукко олимларнинг айтишича, қонун устивор бўлган давлатда мафияга ўрин йўқ бўлиб, ва, аксинча, давлатни мафия бошқараётган бўлса, бундай давлатда қонунлар мутлоқ ишламас экан. Хулосани муҳтарам ўқувчининг ўзи чиқаради, деган фикрдаман.

 

ШИКОЯТ


              ЎзР  ОЛИЙ СУДИ РАИСИ

жаноб Буритош МУСТАФОЕВга

УЯ 64/71 ЖИЭМда сақланаётган

маҳкум Азам Турғунович ФАРМОНОВ ҳимоячиси

Толиб ЁҚУБОВнинг

————————————

16, rue Marcel Pajotin, Angers, 49000, France

ШИКОЯТИ

(назорат тартибида) Continue reading

КОММУНИСТИК ЧИДАМСИЗЛИК ВА ҚАСД ОЛИШ (VIII-қисм)


Tolib Yoqubov 74 yoshdaVIII-қисм 

ЎЗБЕКИСТОН  –  ДУНЁДАГИ МАФИОЗ  ДАВЛАТЛАРНИНГ  БИРИ

Муҳтарам ўқувчи диққати ва ҳукмига ҳавола этилаётган ушбу мақоламда “одил суд”  деяётганимда мен нафақат суд системасини, балки прокуратура, милиция, МХХ ва жиноий, фуқаровий, хўжалик ҳамда маъмурий қонунбузарлик ишларини қўзғатиш ҳуқуқи берилган бошқа органларни ҳам назарда тутаётирман. Бутун дунёда суд ҳақида гапирилганда, у адолатлими, адолатсизми – қатъий назар, одил суд [русчаси “правосудие” – Т.Ё.] деб аташга келишилган. Ўзбекистондаги суд системасида одиллик ҳақида гап ҳам бўлиши мумкин эмаслигини ҳисобга олиб, мен қуйида одил суд сўзини қўштирноқ ичига олиб “одил суд” кўринишида ёзишни маъқул кўрдим. Мен ҳозирги Ўзбекистондаги “одил суд”ни тўғридан-тўғри 1989 йилда ҳокимиятга келган ҳукмдорларнинг “боласи” деб, Continue reading