Category Archives: Толиб ЁҚУБОВнинг мақолалари

СВЕТ ЎЧИШИ ЖОНГА ТЕГДИ


Толиб ЁҚУБ

ДАВЛАТ МОНОПОЛИЯСИ

Қишлоғимизда свет тез-тез ўчиб туради – бир кунда атиги 3-4 марта ўчса, “э, хайрият-эй, 5-10 марта ўчмади-я!” дея суюнамиз. Светимиз кечаси ҳам ўчиб туради. Шуниси чатоқроқ, чунки ҳожатга чиқа олмайсан – ҳожатхонанинг тешигини топиш… буёғини ўзингиз тушунасиз. Ёзда Франциядан меҳмонлар келишини кутиб турибмиз … юракни ҳовучлаб, турган гап! Биз-ку, светсизликга анча ўрганиб қолдик – пайпаслаб бўлса ҳам ҳожатхона тешигини топиб турибмиз. Францияда свет умуман ўчмайди. Бунга ўрганиб қолган меҳмонлар нима қилишаркин? Бошимиз қотиб турибди. Битта йўли – 3-4 та фонарик тайёрлаб қўйиш – бошқа йўли йўқ! Continue reading

КАРИМОВИЗМ


Толиб ЁҚУБ

ДЕКАРИМОВИЗМ ва УКРАИНА ТАЖРИБАСИ

Мақола давомида тилга олинадиган баъзи тушунчалар:

Islom KARIMOV

Деградация, регрессия de “пастга” сўзи ёрдамида ҳосил қилинган тушунча бўлиб, у аксар ҳолларда тараққиёт (прогресс)га қарама-қарши тушунча сифатида қаралади; Деградация, регрессия — вақт ўтиши билан бирор нарса ёки ҳодиса хоссаларининг ёмонлашиш жараёни, сифатнинг аста-секин ёмонлашуви, пасайиши, табиат ва вақт қонунларига кўра ташқи таъсир натижасида борлиқ (материя)нинг вайрон этилиши; тушкунлик;

Демонтаж — йиғма конструкцияни бир-биридан ажратиш ёки бус-бутун бинони бузиш йўли билан йўқ қилиш; Демонтаж — қурилиш, машина ва аппаратларни алоҳида қисмларга ажратиш, уларни ўрнатилган жойидан бошқа жойга кўчириш; Демонтаж — ижтимоий тузум, давлат бошқаруви тизими (ва ҳ.)ни йўқ қилиш; Де… [лотинча: de – ажратиш, йўқ қилиш, бекор қилиш, тугатишни англатувчи тескари амал]; Мисоллар: дегазация (газсизлаштириш), деблокировать (тўсиқни олиб ташлаш), деморализовать (ахлоқсизлаштириш), яъни, қуйи томонга ҳаракатланиш, пастлаштириш. Continue reading

Ўзбекистон Республикаси [ЎзР] Конституцион Суди судьяси Кошаева С.Р.га


Толиб ЁҚУБ

Ўзбекистон Республикаси [ЎзР] Конституцион Суди [КС]

раиси Б.Ш.Мирбобоевга

ЎзР КС судьяси Кошаева С.Р.га Нусхаси: ЎзР Адлия вазири Русланбек Давлетовга

Муҳтарам Мирбобоев Бахтиёр Шамсутдинович!

Муҳтарама Кошаева Сайёра Режипбаевна!

Муҳтарам Русланбек Куролтайевич!

Менинг 2019 йил 6 январьда ЎзР Президенти Ш.Мирзиёев номига йўллаган мурожаатимга ЎзР КС судьяси [С.Р.Кошаева] ўз фикрини билдиргани беҳад қувонтирди. Давлат раҳбари Ш.Мирзиёев номига йўллаган камтарона мурожаатимга мамлакатнинг КС каби ўта нуфузли ташкилоти эътибор қаратгани мени ниҳоятда қувонтириш билан бир пайтда ниҳоятда таажжублантирди ҳам. Қувонишимнинг сабаби эса оддий: Continue reading

РУСЛАШТИРИШ СИЁСАТИДАН ВОЗ КЕЧИШ ва МИЛЛИЙ ИСМ-ШАРИФЛАРНИ ТИКЛАШ ҲАҚИДА


Марказий Осиё (МО)да, хусусан ҳозирги Ўзбекистон ҳудудида, руслаштириш сиёсати [РС]нинг биринчи босқичи XIX-аср ўрталарида МОни Россиянинг “еб тўймас” миллатчи императорлари томонидан амалга оширила бошлаган эди – улар ўзларини маданийлашган ва ўқимишли “оқтанли”, ерлари босиб олинган халқларни эса “туземцы”, яъни, қолоқ, маданиятсиз, паст табақали халқ сифатида қарашарди. ХХ-асрнинг 1917 йил октябрь ойида ашаддий коммунист В.Ленин томонидан уюштирилган давлат тўнтариши РСни янги босқичга кўтарди, гарчи у 1924 йил 21 январьда ўлган бўлса-да, унинг РС таназзулга учрамади – РСни унинг содиқ сафдоши И.Сталин (Жугашвили) давом эттирди. РС Урал тоғидан то Владивостокгача бўлган бепоён ҳудудларда яшаган катта-кичик халқлар ва эл-элатларни қамраб олди, Кавказ ва Кавказорти халқлари, украинлар, молдованлар, фин-угор тилли халқлар РСдан “бенасиб” қолишмади. Бироқ, РСнинг асосий тўқмоғи МО халқлари қозоқлар, ўзбеклар, тожиклар, қирғизлар, туркманлар ва бошқа камсонли эл-элатлар бошида “синди” – у оммавий тусга кирди. Continue reading

ДАВЛАТ РАҲБАРИНИНГ АСОСИЙ ВАЗИФАСИ


       Толиб ЁҚУБ

Чумолитабиатли халқлар

“Давлат раҳбарининг асосий вазифаси нимадан иборат?” дея сўрасангиз, катта кўпчилик ўйлаб ҳам ўтирмасдан: “Нимадан иборат бўларди – давлатни бошқаришдан иборат-да, шуям саволми?” дея саволингизга савол билан жавоб беради. Аслида ундай эмас! Дунёдаги барча давлатлар ўзларининг сиёсий тузуми, иқтисодининг кучи, халқининг менталитети (зеҳнияти), ёшларнинг интеллектуал баркамоллиги ва турли бошқа жиҳатлари бўйича бир неча гуруҳга мансублигини кўриш мумкин. Мас., АҚШ, Буюкбритания, Канада, Япония, Жанубий Қурия, ёки Европа Иттифоқига кирувчи Германия, Франция ва Швейцария каби мамлакатларда, шўбҳасиз, демократик сиёсий тузум ғалаба қилганини, иқтисодий кучи юксак довонларга кўтарилганини, замонавий билим олиш учун ёшларга кенг имконият ва имтиёзлар берилганини кўрамиз. Continue reading

ҲУЖУМ


Толиб ЁҚУБ

 

              ХХ-асрнинг 30-чи йилларида Марказий Осиёда большевиклар “босмачи” дея аташган миллий озодлик ҳаракати ҳарбий куч билан бостирилгач, ҳозирги Ўзбекистон ва Тожикистонда хотин-қизлар орасида қизил империянинг даҳрий раҳбарлари “Ҳужум” ҳаракатини йўлга қўйишди – ҳужум паранжи-чачвонга қарши қаратилган эди. Ўша даврда ўзбек ва тожик аёллар ёппасига кийими устидан паранжи кийган, юзини эса чачвон тақиб тўсган ҳолда кўчага чиқишарди. Бироқ, шаҳарларда ва, ҳатто, қишлоқларда кийими устидан паранжи киймаган, юзини эса чачвон тақиб тўсмаган “боши очиқ”, яъни, бошига фақат рўмол ўраган ёки дўппи кийган қиз-жувонлар онда-сонда пайдо бўлишарди. Ҳужумнинг моҳияти эса ўта содда эди: “Боши очиқ” аёллар қаерда кийими устидан паранжи кийган, юзини эса чачвон тақиб тўсган аёлни кўриб қолишса, дарров уни ўртага олиб унга ҳужум қилишарди – биринчи навбатда “ўранган” аёлнинг чачвонини, иккинчи навбатда эса паранжисини ечиб олишар ва гулхан ёқиб паранжи-чачвонни ўтга ташлаб ёқиб юборишарди. Continue reading

КУТИЛМАГАН ТАШРИФ


(Ҳажвия)

   Шу кечаси азонда дарвозамиз эшигини кимдир таққиллата бошлади. Ҳамма ширин уйқуда, фақат мен компьютерим олдида у-бу нарсаларни ўқиб ўтирган эдим. Апил-тапил кийиндим-да, дарвоза томон югурдим. Совуқ, шамол изиллайди. Тақиллатган ким бўлса ҳам – “бечора совуқдан роса қалтираётган бўлса керак” деган хаёлда дарвоза эшикчасини тез очишга ҳаракат қилдим. Эшикчани очдим-у, қоронғу аралаш қотмадан келган, ёши 40ларга борган бир эркакга кўзим тушди. Танигандай, қаердадир кўргандай бўлдим, “Ҳаҳ, бу кишини қаерда кўрган эканман-а?” деб бир зум қараб турдим, у эса совуқдан тиши-тишига тегмай қалтираб турибди. Гапиролмайди! Continue reading

МУРОЖААТ


Мен Франциядан Ўзбекистонга ҳамоноқ бир катта мақола ёздим ва унда бир қатор таклифларни илгари сурдим. Мақолани президент девонига ва Вазирлар Маҳкамасига юбордим. Менга давлат идораларидан бирин-кетин хатлар кела бошлади. Шу пайтгача 6-7 та хат келди. Бошида қишлоғимизда свет тез-тез ўчиб турарди (суткада камида 2 марта), ҳозир эса деярли ўчмаяпти, охирги бир неча кун давомида бир марта ҳам ўчгани йўқ. ХУЛОСА: Ҳозирги президент даврида курашиб натижага эришиш мумкин экан.

Мен яна битта ташаббус билан чиқдим – менга жавоб ёзган давлат мулозимларига МУРОЖААТ ёздим ва унда ПФ-4624 Фармонни бекор қилиш масаласига қўл уришга даъват қилдим. Сизларга ўша МУРОЖААТ матнини юбораяпман.
Ҳурмат ила Толиб акаман.

Continue reading

АҚЛЛИ АЛЛОМАЛАР ва ДЕҲҚОН


Толиб ЁҚУБ

 

АҚЛЛИ АЛЛОМАЛАР ва ДЕҲҚОН

 

Бир-бирини яхши танийдиган, ёшликда бирга ўйнаб-ўсишган 2-3 та олим, 3-4 та турли соҳалар мутахассиси ва битта деҳқон ҳафтада бир марта чойхонада йиғилишиб ҳарфана ейишар, сўҳбат пайтида асосан олимлар ва мутахассислар гапирар, деҳқон эса жимгина эшитиб ўтирар экан. Ҳар сафар олимлар деҳқонга умуман тушунарсиз қандайдир юқори материялар ҳақида гапиришса, мутахассислар ўзларининг кашфиётлари ҳақида завқланиб сўз юритишарди. Баъзан сўҳбат кутилмаган мавзуга бағишланган пайти ҳам бўларди. Бир сафар гап ҳазил-мутойибага айланди ва сўҳбатдошларнинг бири эшак қандай ҳайвон, унинг ўта ўжарлигини ҳамма билади, халачўп билан ниқтамасанг ўла қолса ҳам юрмайди, унда фаросатнинг “ф”си ҳам йўқ, ҳатто сигирчалик “ақли” йўқ – сигирни ҳовлингдан далага ҳайдаб юборсанг, кечгача далада ўтлаб, кечқурун ўзи ҳовлингга кириб келаверади, дея жамоа олдига – нега? деган савол қўйди. Continue reading

ЮРТГА ҚАЙТИШ МУАММОСИ


Толиб ЁҚУБ

 

(Ярим ҳазил, ярим чин)

 

Шу кеча-ю кундузда мени ватанга, юртимиз Ўзбекистонга, қайтиш масаласи чулғаб олган. Бу ҳақиқий, чин масала – ҳазили йўқ! Бундан 1,5 йил илгари бу масала ҳаёлимга ҳам келмасди. Салкам 2 йил илгари Ўзбекистонда “келсанг ютаман” дейдиган исми Ислом, шарифи Карим бўлган аждаҳо бор эди. Ҳозир у йўқ – у ўлди! У 27 йил давомида яратган сиёсий тузум ҳам аста-секинлик билан ўлиб бораяпти, дейишмоқда Ўзбекистонда яшаётган таниш-билишлар. Илоҳим, шундай бўлсин! Чет элларда менга ўхшаган минглаб (балки ўнминглабдир?) ўзбекистонликлар шу орзу билан юришибди. Мен шу масала бўйича ҳар куни Озодлик Радиоси сайтини титкилайман. Кеча бундай хабар чиқди: “2005 йилдан буён Қирғизистон ва Россияда, 3 йилдан бери эса, Туркияда яшаётган Маъмура Раҳматова турмуш ўртоғи, қизи, ўғли, келини ва икки набираси билан Ўзбекистонга қайтишга қарор қилди…. Туркиядаги Ўзбекистон Бош консули ёрдамчисининг айтишича, агар Маъмура Раҳматова мурожаат қилса, унга ва оиласига Ўзбекистонга қайтиши учун қонун доирасида кўмак кўрсатилади. Continue reading

КИМДИР ОБОД ЮРТНИ ХАРОБ ҚИЛАДИ, КИМДИР ХАРОБ ЮРТНИ ОБОД ҚИЛАДИ


Толиб ЁҚУБ

Қишлоғимиздан икки километрча нарида темирйўл разъезди бўлиб, СССР парчалангач, темирйўл ҳам, разъезд ҳам бора-бора харобага айланди. Разъездда пишиқ ғиштдан тикланган 4 хонали иморат бўлиб, атрофда яшовчи аҳоли унинг барча эшик ва деразаларини қўпориб олиб кетишган, иморат ҳувуллаб қолган эди. Ўша пайтда мен Тошкентда, оилам (аёлим ва болаларим) эса Жиззахда, ота-онамдан қолган ҳовлида яшарди. Мен аҳъён-аҳъёнда оиламдан хабар олган Тошкентдан Жиззахга машинамда келганимда шу разъезд ёнидан ўтар эдим. Бир сафар келганимда нимагадир разъезд олдида тўхтадим. Машинадан тушишим билан кўзим ўта хароб ахволда бўлган бир чолга тушди – соқол-мўйлови ўсиб кетган, устидаги кийими йиртиқ, кирдан ранг-рўйини билиб бўлмас даражада эди.

Continue reading

ЎГИТЛАР


Толиб ЁҚУБ

ТЎРТ БУЮК ДИН, ТЎРТ БУЮК ПАЙҒАМБАР, ЎН ЎГИТ ва ҲИЖОБ

Ҳар қандай дин – ғоя, ҳар қандай ғоя – дин! Бу менинг фикрим эмас, бу – файласуфларнинг фикри. Дунёда динлар ва, демак, ғоялар кўп. Бу гапнинг акси ҳам тўғри – дунёда ғоялар ва, демак, динлар кўп. Дунёда беҳисоб ғоялар бор – уларнинг ҳар бирига инсониятнинг бир қисми ич-ичидан ишонади. Қандайдир ғояга ўнта одам ишонади, баъзисига мингта, баъзисига эса миллионлаб одам эътиқод қилади. Ғояни кашф этган инсонни унга эргашган ва ишонган одамлар даҳо (доҳий) дея тан олишади. Динда ҳам шундай – динда даҳони пайғамбар дейишади. Баъзи ғоялар инсонпарварликни тарғиб қилса, баъзилари эса инсонлар ва халқлар орасига раҳна солишга интилади. XIX-асрда миллати яҳудий бўлган германиялик файласуф Карл Маркс коммунистик ғояга асос солди. Унинг ғояси шу қадар жозибалик эди-ки, бу ғоя дунёдаги турли мамлакатларда юзмиллионлаб одамларни ўз ортидан эргаштирди – коммунистик ғоя динга, унинг асосчиси К.Маркс эса коммунистларнинг доҳий-пайғамбарига айланди. ХХ-асрда Германияда яна битта доҳий пайдо бўлди, уни немиснинг катта-ю-кичиги “фюрер” (доҳий) деб аташарди – бу нацизм ғоясига асос солган Адольф Ҳитлер эди. Унинг ғояси ҳам, К.Маркс ғояси каби, ўта жозибали эди, шунинг учун ҳам фан, техника, архитектура, адабиёт ва бошқа соҳаларда дунёга машҳур бўлган минглаб олим-у ёзувчиларни етиштириб берган немис халқини 15-20 йил ичида доҳий учун жонини ҳам аямайдиган фанатлар тўдасига айлантирди. Continue reading

НЕВАРАЛАРИМНИНГ ДУГОНАЛАРИ


Толиб ЁҚУБ

 

 

              Жиззах туманидаги Тоқчилиқ қишлоғи Ўзбекистондаги минглаб қишлоқлардан бири. Уни бошқа қишлоқлардан афзал қиладиган бирорта шоху-бутоғи йўқ – ҳамма ёқда гувала, ё хом ғиштдан қурилган бир қаватли уйлар, кўчалари асфальт қилинган бўлса-да, ўнқир-чўнқир кўчаларда машина ҳайдасангиз кўнглингиз айнийди – бу 2006 йилнинг гаплари, ҳозир аҳвол қандайлигини билмайман, чунки мен 2006 йил июлида Ўзбекистондан чиқиб кетганман. Францияга биринчи бўлиб ўғлим Олим чиқиб кетди (9 февраль 2006 йил). Сабаби оддий – 2-3 йил ичида милиция унга қарши уч марта маъмурий ҳуқуқбузарлик айби билан, бир марта жиноят содир этиш айби билан иш қўзғатди. Ислом Каримов пайтида ёзилмаган бир қоида бор эди – унга кўра ҳукумат кучишлатар органларга: “мухолиф фикрдаги одамлар – Юсуф Жума каби шоирлар, Мамадали Маҳмуд каби ёзувчилар, Бахтиёр Ҳамро каби ҳуқуқбонларнинг ўзига тегмайсан, бошида уларнинг яқинлари (фарзанди, ака-укаси, тоға-жияни ва ҳоказо)ни қамайсан, товба қилмаса ўзини қамайсан” деган кўрсатма эди. Continue reading

СССРнинг ПАРЧАЛАНИШИ ва унинг ЎЗБЕКИСТОНДАГИ ОҚИБАТЛАРИ (3-қисм)


Ислом Каримов кимларни ўзига ва ўз режимига душман дея қарарди? (3-қисм)

Ислом Каримовнинг 80 ёшлик юбилейига бағишланади

3-қисм

И.Каримов ҳамма вақт ўзгача фикр, ўзгача эътиқод ва ўзгача дунёқарашга эга бўлган инсонлар – мухолиф кайфиятдаги сиёсатчилар, ҳуқуқбонлар, журналистлар ва диний уламоларни ўзига ва ўз ҳокимиятига душман деб ҳисоблаб келди.

[A] Ўзгача фикр, ўзгача эътиқод ва ўзгача дунёқараш демократик тузумнинг асосини ташкил этишини, Continue reading

СССРнинг ПАРЧАЛАНИШИ ва унинг ЎЗБЕКИСТОНДАГИ ОҚИБАТЛАРИ (2-қисм )


I. АҲОЛИНИНГ МАМЛАКАТДАН ОММАВИЙ ЧИҚИБ КЕТИШИ

[ўрисча: Массовый исход населения].

2-қисм

 

Ҳозирги Ўзбекистон ҳудудидан аҳолининг оммавий чиқиб кетиши бир неча бор кузатилган. Мас., Чор Россияси 19-аср ўрталарида Марказий Осиёни босиб олиш урушларини бошлаганда аҳолининг бир қисми оммавий равишда Афғонистон, Қашғар ва бошқа юртларга чиқиб кетишган. Бу жараён Марказий Осиёни қизил большевиклар қайтадан босиб олган 20-асрнинг 25-30-чи йиллари, советлар томонидан “босмачилар ҳаракати” дея аталган миллий-озодлик ҳаракати мағлубиятга учрагач, яна бир бор такрорланди. И.Каримов даврида Ўзбекистондан аҳолининг оммавий тарзда чиқиб кетишининг 2 (икки) оқими – “катта оқим” ва “кичик оқим” – кузатилди. “Катта оқим”ни меҳнат муҳожирлари (гастарбайтерлар), И.Каримовнинг ўз тили билан айтганда, “дангасалар” ташкил қилди. Бу – ҳақиқатан ҳам улкан оқим эди. Ҳали СССР парчаланишининг “иссиғи” босилмасдан миллионлаб ўзбекистонликлар иш излаб, бола-чақа боқиш дардида нон излаб Россия, Европа, Қозоғистон, Жанубий Қурия ва бошқа давлатларга чиқиб кета бошлашди. Улар ўз ватанига ҳар йили камида 6 (олти) миллиард доллар пул жўнатиб туришди. Бу пуллар Ўзбекистон йиллик бюджетининг асосини ташкил этди – бундан И.Каримов “хўрданиям, бурданиям урди”. Continue reading

СССРнинг ПАРЧАЛАНИШИ ва унинг ЎЗБЕКИСТОНДАГИ ОҚИБАТЛАРИ


            Толиб ЁҚУБ

 

              Ислом Каримовнинг

80 ёшлик юбилейига бағишланади

 

 

1-қисм

 

              Мақола бошида икки тип сиёсий тузум – Тоталитаризм ва Авторитаризмнинг – асосий белгиларини санаб чиқишни лозим кўрдим [гарчи тўлиқ бўлмаса-да]: ТОТАЛИТАРИЗМ (тоталитар сиёсий тузум)нинг асосий белгилари ушбулардир: Continue reading

“ГРАЖДАНИН” – “ВАТАНДОШ”МИ?


Толиб ЁҚУБ

Яқин-яқинларгача  “гражданин” сўзи ўзбек тилида “фуқаро” дея аталарди. Бу сўз (фуқаро) арабча сўз бўлиб, “қашшоқ” сўзини англатар экан. 1992 йил 2 июльда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси томонидан “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида” қонуни қабул қилинди ва … барча ўзбекистонликлар бир кунда “қашшоқ”га айланишди. Турган гап, ўзбекча “қашшоқ” сўзи яхши сўз эмас – қулоққа оғир ботади. Continue reading

ШАРОФ АКА ҲАҚИДА БИЛГАНЛАРИМ


Толиб ЁҚУБ

Шароф ака (Рашидов) вафот этганини мен 1983 йил 31 октябрь куни Кишинёв шахрида эшитдим. Мен Молдавияга бир кун олдин учиб борган эдим. Борганимдан, меҳмонхонадан, келганимни билдириш учун илмий раҳбарим профессор Валентин Данилович Белоусовга қўнғироқ қилдим.

Continue reading

ҚИСИБ ЮРАДИГАНЛАР ва ҚИСИБ ЮРМАЙДИГАНЛАР


Толиб ЁҚУБ

ҚИСИБ ЮРАДИГАНЛАР ва ҚИСИБ ЮРМАЙДИГАНЛАР

ҲАҚИДА ТАРИХИЙ ИЗЛАНИШ

Ўзбекистон Миллий Теле-Радио Компаниясининг собиқ журналисти Малоҳат Эшонқулова ўзига нисбатан мамлакат раҳбариятининг қилаётган ноҳақликларига қарши норозилигини билдира туриб, АҚШ элчихонаси олдида пикетга чиқиб, АҚШ ҳукуматига мурожаат қилган ҳолда сиёсий бошпана сўрабди. Малоҳат ўзининг бу қадами нақадар асосли эканини баён этган ҳолда бир мақола ёзибди ва уни Фейсбук (ФБ) ижтимоий тармоққа жойлаштирибди. ФБда кўп ўзбекистонликлар мазкур мақолага ўз муносабатларини билдиришиб постлар қолдиришибди – баъзилари позитив (қўллаб-қувватланиб), баъзилари негатив (қаҳрланиб, турли нарсаларда айблаб ва, ҳатто, ҳақоратомуз сўзларни ишлатиб) ўз фикрларини ёзишибди. Айниқса, Kamola Abdukadirova исм-шарифли синглимизнинг “муносабатларини” қуйида келтирмасликнинг иложи йўқ. МАНА УЛАР: Continue reading

КОНФУЦИЙ ва ЎЗБЕКИСТОН


Толиб ЁҚУБ

 

КОНФУЦИЙ, АВРЕЛИЙ ва КАРИМОВ

 

Эрамиздан 4,5 аср илгари туғилган хитойлик файласуф Конфуций ўз вақтида: Ҳамма гап одамларда. Мамлакатга ажойиб қонунларни беринг, бироқ ҳокимиятни золим (яхшилик қилмайдиган) одамга берсангиз мамлакат тушкунликга учрайди. Энг ёмон қонунлар қабул Continue reading